Henry Hudson

Henry Hudson Henry Hudson is de ontdekkingsreiziger die in 1609 als eerste Europeaan het anker uitgooide bij het eiland Mana-hatta. Op 4 april was hij in opdracht van de VOC met zijn schip 'De Halve Maen' en een twintigkoppige bemanning uit Amsterdam vertrokken op zoek naar een korte vaarroute naar Azië. Vijf maanden later was deze missie mislukt, maar Hudson vond iets veel mooiers: Mana-hatta en de beste natuurlijke haven ter wereld. Hier werd niet veel later Nieuw Amsterdam gesticht, de nederzetting die zou uitgroeien uit tot 's werelds belangrijkste metropool: New York. Uit het logboek van 'De Halve Maen', 11 september 1609: 'Then we anchored and saw that it was a very good harbor for all winds'.

In 2009 gaf onze Stichting een onvervalste best-seller uit: 1609, de vergeten geschiedenis van Hudson, Amsterdam en New York. Met meer dan 400.000 exemplaren heeft dit boekwerkje dat Geert Mak en Russell Shorto voor ons schreven veel mensen bereikt. U kunt het het gratis downloaden, het is spannend en in 2 uur te lezen. 

Hieronder volgt de geschiedenis van Hudson, Amsterdam en New York in het kort. Om een kortere route naar Zuidoost-Azië te vinden -over de Noordpool- had de VOC een befaamde ontdekkingsreiziger ingehuurd, de enige man die in staat werd geacht om de begeerde vaarroute te vinden: de Engelse kapitein Henry Hudson. Na vertrek uit Amsterdam op 4 april 1609 liep Hudson bij Noord-Noorwegen al snel vast in het ijs. In plaats van terug te keren naar De Republiek wende hij de steven richting Noord-Amerika. Er waren geruchten over een zeestraat dwars door het Amerikaanse continent naar China.

Aan het eind van die zomer wierp ‘De Halve Maen’ het anker uit in een perfecte natuurlijke haven, vele duizenden zeemijlen ten westen van Amsterdam. Hudson maakte contact met de lokale bevolking. Zij hadden een naam voor hun eiland: Mana-hatta, dat in hun taal ‘eiland van de heuvels’ betekende. Het eiland was gelegen aan een ruime baai, ‘bij elke wind een erg goede haven’, zoals stuurman Robert Juet op 11 september 1609 in het scheepsjournaal noteerde.

Hudson voer langs het eiland de rivier op en dacht even dat hij de zeestraat naar China gevonden had. Dat viel tegen. Maar hij kon de Amsterdamse kooplieden rapporteren dat er op die plek een brede, bevaarbare rivier – die later naar hem vernoemd zou worden- was te vinden, een geweldige natuurlijke haven, goed bouwland, en eindeloos veel pelzen en bont. In de jaren onmiddellijk na Henry Hudsons reis, de basis waarop de Republiek een claim had gelegd op een brede strook land aan de oostkust van het Noord-Amerikaanse continent, waren enkele Nederlandse expedities tot dit gebied doorgedrongen. Er kwam niet veel later op Mana-hatta een kleine Nederlandse nederzetting: Nieuw Amsterdam.

De Republiek der Verenigde Nederlanden, het land van de openheid en de culturele diversiteit, drukte zijn stempel op de nieuwe nederzetting. De cultuur van tolerantie, vrijheid en handelsgeest werd overgeplant naar Nieuw Amsterdam en is daar tot grote bloei gekomen. Vierhonderd jaar later ligt aande rivier de Hudson de ongekroonde hoofdstad van de wereld. New York is de plek waar talent uit alle werelddelen elkaar vindt, een economisch en cultureel brandpunt met een adembenemende diversiteit en een ongekende energie. En met een kosmopolitische cultuur die zijn wortels heeft in ons land.

Met Henry Hudson is het minder goed afgelopen dan het eiland dat hij ontdekte. Koppig en vastberaden als hij was om de vaarroute naar Azië te vinden, vertrok hij onder Engelse vlag in 1610 opnieuw richting het noordwesten. Hij kwam terecht in een baai in Canada die nu nog zijn naam draagt, de Hudson-baai. Noodgedwongen moest hij daar overwinteren, omdat zijn schip vast kwam te zitten in het ijs.

In de daaropvolgende lente wilde Hudson zijn ontdekkingsreis hervatten. Maar zijn bemanning had daar, na de ontberingen van de Canadese winter, geen zin meer in en sloeg aan het muiten. Hudson werd met zijn zoon en enkele vertrouwelingen in een sloep gezet. Daarna is er nooit meer iets vernomen van Henry Hudson – die de grenzen van de wereld verkende en daardoor onsterfelijk werd.

Klik op de naam van Henry Hudson’s schip de ‘Halve Maen‘ om een uniek 3 D beeld van het schip te kunnen downloaden, met dank aan Elsevier.